بارم بندي و ارزشیابی دروس زیست شناسی

بارم بندي درس علوم زيستي وبهداشت سال اول دبيرستان كد1/212

فصل ها	پاياني نوبت اول	پاياني نوبت دوم	شهريور
1	2/5	0/5	1
2	2/5	0/75	1/5
3	3	0/75	1/5
4	5/5	2	3/5
5	4/5	1	2/5
6	-	6/5	4
7	-	4/5	2
فعاليت ها*	2	4	4
جمع	20	20	20

* از 4 نمره در نظر گرفته شده براي فعاليت ها درآزمون نوبت دوم و شهريور 1 تا 5/1 نمره سوال را از بخش اول كتاب طراحي نماييد .

بارم بندي درس زيست شناسي وآزمايشگاه (1)سال دوم دبيرستان رشته علوم تجربي كد 1/231

 

فصل	پاياني نوبت اول	پاياني نوبت دوم	شهريور
1	4	1	1/5
2	6	1/5	2/5
3	4	1	2
4	4	1/5	2
5	-	1/5	1/5
6	-	6	4
7	-	2	1
8	-	3/5	2/5
فعاليت ها	2	2	3
جمع	20	20	20

براي طراحي سوالات آزمون سال تحصيلي جاري، كتاب چاپ سال 1391 مبناي طراحي سوال كتاب‌هاي‌ فوق مي‌باشد.

بارم بندي درس زيست شناسي وآزمايشگاه (2)سال سوم متوسطه رشته علوم تجربي كد1/261

فصل	پاياني نوبت اول	پاياني نوبت دوم، شهريور، بزرگسالان و دي ماه
1	3	1/5
2	3/5	1/5
3	2/5	1/5
4	3	1/5
5	2/5	1/5
6	3/5	2
7	-	1/5
8	-	2
9	-	2
10	-	1/5
11	-	1/5
فعاليت ها	2	2
جمع	20	20

-براي طراحي سوالات آزمون سال تحصيلي جاري، كتاب چاپ سال 1391مبناي طراحي سوال كتاب‌ فوق مي‌باشد.

بارم بندي درس زيست شناسي دوره پيش دانشگاهي رشته علوم تجربي كد 2/290

فصل	پاياني نوبت اول	پاياني نوبت دوم، شهريور، بزرگسالان و دي ماه
1	4/5	1/5
2	3/5	1
3	3	0/5
4	3/5	0/5
5	5/5	1/5
6	-	2/5
7	-	2/5
8	-	3
9	-	2/5
10	-	2/5
11	-	2
جمع	20	20

- براي طراحي سوالات آزمون سال تحصيلي جاري، كتاب چاپ سال91 مبناي طراحي سوال كتاب‌‌هاي فوق ‌مي‌باشد.

نكته هاي مهم در بارة ارزشيابي پاياني درس هاي زيست شناسي :

1- براي امتحانات پاياني ( همه كتاب ) كه در دي ماه برگزار مي شود مبناي طرح سوال كتاب سال تحصيلي قبل است .

2- در ارزش يابي‌هاي پاياني، علاوه بر ارزش يابي دانستني‌هاي اكتسابي دانش آموزان ، مهارت هاي فكر كردن ، مقايسه كردن، تفسيركردن ، طراحي آزمايش وپيش بيني علمي و... كه نمونه‌هايي از آن ها در كتاب درسي دانش آموز مشخص شده است، ارزش يابي انجام شود.نمره اي كه به اين مهارت ها اختصاص داده مي شود, نبايدازنمره ي مشخص شده درجدول بارم بندي كم تر باشد.بديهي است اگر در آزمون سوالاتي كاملاً شبيه سوالات كتاب درسي داده شود، چنين سوالاتي ارزش چنداني ندارند.

3- در ارزشيابي هاي پاياني 5/1 تا 2 نمره به شكل ( ترسيم ، نام گذاري يا هردو ) اختصاص داده شود.

4- بارم فصل هايي را كه بيشترازيك نمره دارند،مي توان حداكثربا 5/0نمره اختلاف ، نسبت به جداول فوق درنظر گرفت.

5- دادن سؤال از بخش هايي از كتاب كه با عنوان بيشتر بدانيد مشخص شده اند در آزمون ها مجاز نيست.

6- به تناسب حجم و اهميت مطلب ، توازن بخش هاي گياهي و جانوري درارزشيابي درس زيست شناسي وآزمايشگاه (1) در نظر گرفته شود.

ب) ارزش يابي مستمر (نوبت اول و دوم):

چون در ارزش يابي از اين دروس زيست شناسي علاوه بر دانستني هاي حيطه شناختي (مفاهيم ، اسامي...) مهارت هاي ذهني و عملي نيزدر خورتوجه‌اند، لازم است در ارزش‌يابي مستمر، علاوه بر دانستني‌هاي حيطه شناختي، مهارت‌هاي بحث‌كردن ، آزمايش‌كردن، مشاهده كردن ، جمع آوري اطلاعات (تحقيق كنيد) ، براساس معيارها ي مشخص و در قالب فهرست وارسي ارزشيابي شوند. نمونه هايي ازاين فهرست ها ونيزمعيارهاي سنجش و ارزشيابي مهارت هاي آزمايشگاهي - پژوهشي كه براي تهية فهرست ها به كار مي روند، درصفحه‌هاي بعدي ارائه شده است.لازم است براي هردانش آموز فهرست جداگانه‌اي تهيه شود. اين فهرست‌ها جنبة پيشنهادي دارند و دبيران محترم مي توانند مواردي را حذف يا اضافه كنند.

1- نمونه‌اي از فهرست وارسي مربوط به ارزش يابي از مهارت « بحث كردن » :

نوع رفتار

مهر

آبان

آذر

دي

بهمن

اسفند

فروردين

ارديبهشت

به طور روشن اظهارعقيده مي كند. پرسش هاي مناسب مطرح مي كند. درنتيجه گيري عجله نمي كند. نظرانتقادي مطرح مي كند.

2- نمونه‌اي از فهرست وارسي مربوط به ارزش يابي از مهارت «آزمايش كردن»

نوع رفتار

مهر

آبان

آذر

دي

بهمن

اسفند

فروردين

ارديبهشت

بادقت اندازه گيري مي كند. بيش از يك بار اندازه گيري انجام مي دهد . دركار برد وسايل به نكات ايمني توجه دارد. مراحل كار را به ترتيب اجرا مي كند. بادقت عمل مي كند.

3- نمونه اي از فهرست وارسي مربوط به ارزش يابي از مهارت « مشاهده كردن» :

نوع رفتار

مهر

آبان

آذر

دي

بهمن

اسفند

فروردين

ارديبهشت

هنگام مشاهده از چند حس (بينايي ، لامسه و..) استفاده مي كند. به جزئيات اشياواجسام درارتباط با موضوع توجه دارد. ازابزارمناسب براي مشاهده استفاده مي كند.

4- نمونه اي از فهرست وارسي مربوط به ارزش يابي از مهارت"جمع آوري اطلاعات وتحقيق":

نوع رفتار

مهر

آبان

آذر

دي

بهمن

اسفند

فروردين

ارديبهشت

به افراد يامنابع با صلاحيت مراجعه مي كند. به بيش از يك منبع يا شخص مراجعه مي كند. اطلاعاتي راكه به دست آورده است به نحو مناسب جمع بندي مي كند.

معيارهاي سنجش و ارزش يابي مهارت هاي آزمايشگاهي _ پژوهشي

علم جستجويي روشمند براي يافتن اطلاعات جديد است. بنابراين ، اگر بخواهيم به عنوان معلم ميزان پيشرفت دانش آموزان مان را در ” علم ورزي “ارزش يابي كنيم ، نه تنها بايد مهارت هاي پژوهشي آن ها را مورد جست و جو و قضاوت قرار دهيم، بلكه بايد به اطلاعاتي كه آنان از اين راه به دست مي آورند ، نيز اهميت دهيم . البته بايد توجه كرد كه اگر دانش آموزي مهارت كافي در زمينة علم ورزي و پژوهشگري داشته باشد ، مي تواند اطلاعات ارزشمند تري به دست آورد.

به طور كلي مهارت هاي پژوهشگري دانش آموزان را مي توان در چهار گروه طبقه بندي كرد :

1_ طراحي آزمايش 2 _ اجراي آزمايش 3 _ تفسير نتايج 4 _ برقراري ارتباط (ارائة گزارش)

ويژگي هاي هر يك از اين مراحل به شرح زيراست :

1- طراحي آزمايش

هدف ها :

انتظار مي رود دانش آموز :

- سؤال يا فرضية قابل آزمون را تشخيص دهد .

- طرح قابل اجرايي را براي انجام آزمايش يا پژوهش پيشنهاد كند .

- دستورالعملي را براي انجام آزمايش يا پژوهش، شامل عوامل مورد پژوهش، روش هاي دست يابي به اطلاعات، لوازم و مواد مورد نياز و مانند آن را مشخص كند .

معيار ها:

- راه هاي منا سبي را براي انجام پژوهشي كه منجر به حل مساله مي شود، پيشنهاد كند .

- طرحي ارائه دهد كه در آن، همه يا بيشتر عوامل مربوط در نظر گرفته و به طور مناسب كنترل شود .

- براي به دست آوردن داده‌هاي كمي، مشاهدات، اندازه گيري ها و احتياط هاي لازم را به طور مناسب در نظر گيرد .

- توضيح مستدلي براي روشي كه انتخاب كرده است، ارائه دهد و روش مناسب براي تجزيه وتحليل داده ها بيان كند .

- نتايج احتمالي طرح را مشخص كند، آن ها را با دانش و اصول علمي پيوند دهد و احتياط هاي لازم و محدوديت هاي احتمالي را پيش بيني كند .

2- اجراي آزمايش

هدف ها :

انتظار مي رود دانش آموزان :

- مراحل انجام فعالبت هايي را كه مناسب پژوهش هستند، گام به گام بپيمايد .

- ا طلاعاتي را كه براي انجام پژوهش لازم هستند، با دقت لازم و شرح مناسب به دست آورد . (شامل انجام مشاهدات ، اندازه گيري ها، ثبت رويدادها و استفاده از مواد و ابزارهاي مناسب)

معيارها

- هنگام استفاده ازمواد و ابزارها نكات ايمني را رعايت كند و از آن ها به نحو مناسب استفاده كند و در صورت لزوم، اندازه گيري ها را با واحدهاي مناسب انجام دهد .

- از ابزارها و مواد براي دست ورزي و كنترل متغيرها استفاده كند و اندازه گيري و مشاهدات را به قدري كه لازم است تكرار كند .

- از ابزارها و مواد براي اندازه گيري دقيق كمي استفاده كند .

_ از ابزارها و مواد براي به دست آوردن نتايج دقيق جهت شناسايي خطاهاي آزمايش و محدوديت هاي آن استفاده كند و براي به حداقل رساندن آن ها ، تغييرات لازم را انجام دهد .

3- تفسير نتايج

هدف‌ها :

انتظار مي رود دانش آموز :

- ازاطلاعاتي كه به دست آورده براي نتيجه گيري، تجزيه وتحليل وتفسيرمناسب اطلاعات استفاده كندوتنوع، خطاها يا محدوديت ها را به حساب آورد.

- دست آوردها را توضيح دهد و مؤثر بودن فعاليت را براساس هدف‌هاي آن ارزيابي كند و پيشنهادهاي لازم را براي بهبود آن ارائه دهد.

معيارها

_ از داده هايي كه به دست مي آورد ، نتيجه گيري مناسب بكند.

_ اندازه‌گيري ها و مشاهدات خود را براي نتيجه گيري مناسب در رابطه با عوامل و متغيرهاي درنظرگرفته شده ، تفسير كند .

_ داده هايي را كه به دست آورده است، تجزيه و تحليل و تفسير كند و از آن‌ها براي نشان دادن ارتباط ميان عوامل با استفاده از شواهد كمي ، به طور مشروح نتيجه گيري كند.

- دست‌آوردهاي پژوهش را تجزيه و تحليل كند و نتايج به دست آمده را به طور انتقادي در رابطه با دانش و اصول علمي و دست‌آوردهايي كه از قبل پيش بيني ميكرده است، ارزيابي كند

- از دست‌‌آوردهاي پژوهش تجزيه و تحليل كاملي را ارائه دهد و خطاها ، محدوديت ها و بي قاعدگي هاي ممكن را در نظرگيرد و ازروشهاي آماري ، به طورمناسب استفاده كند. نتايج را در رابطه با دانش و اصول علمي و دست‌آوردهايي كه از قبل پيش بيني مي كرده، به طور انتقادي ارزيابي كند.

4- برقراري ارتباط (ارائة گزارش)

هدف‌ها :

اتتظار مي رود دانش آموز:

- ساختارياترتيب مناسبي براي گزارش خودبرگزيندوبه طورمناسب ومؤثرمشاهدات، افكاروبحث هاي خود را ارائه دهد.

_ در ارائه ي اطلاعات ، توصيف يافته ها و… از واژه ها و اصطلاحات علمي استفاده كند.

معيارها

_ طرح كلي پژوهش خود را توصيف كند .داده هايي را كه به دست آورده است به روشني ارائه دهد و نتايج خود را به صورت روشن و قابل فهم به صورت كلمات درآورد.

_ با كمك نمودارها و محاسبات مربوط،ترتيب رويدادها و مراحل كار پژوهشي خود را به طور مناسب توصيف كند.

_ با استفاده از اصطلاحات وواژه هاي مناسب و درست ، پژوهش خود را شرح دهد ، توضيح هاي لازم را ارائه دهد و با ذكر خطاها، بي قاعدگي و محدوديت ها آن را ارزيابي كند.

 

تغییرات کتاب زیست شناسی سال تحصیلی 1392 - 1391

تغييرات كتاب علوم زيستي چاپ 91 نسبت به چاپ 90

 

كتاب علوم زيستي چاپ سال 1391، تغيير كرده است .خلاصه اين تغييرات شامل اين موارد است :

· فصل نگرش علمي : مراحل روش علمي تغيير كلي وشاخه هاي مهم زيست شناسي تكميل شده است .

· فصل سلول : همه فصل حذف شده است به جز موضوع ميتوز وسرطان :ميتوز به فصل توليد مثل ووراثت قبل از تقسيم ميوز و سرطان به فصل 7 جديد با عنوان سلامتي وبيماري منتقل شده وپرسش وتحقيق ص 18و19 حذف شده است.

· فصل تغذيه : تغيير كلي كرده است :موضوعاتي مثل فيبر گياهي ؛چربي خوب وبد (بيشتر بدانيد ) ؛فعاليت سيب يا چيپس؛تغذيه سالم؛وزن مناسب به آن اضافه شده است .

· فصل بوم شناسي : ازكتاب چاپ 90 :شكل باكتري ها وقارچ ها عامل پوسيدگي اند ؛تهيه كود گياهي تا اهميت پوسيدگي؛ نگهداري غذا ؛ از فعاليت ها ي ص 71و72 ،شماره5 ؛روش هاي سترون كردن شير؛ص 82پاراگراف دوم از در هر اكوسيستم تا آخر پاراگراف؛ص 84 ازفعاليت ها شماره 1؛

ص 93پرسش وتحقيق 7و1؛ حذف شده است.

موضوع هيدروژن منبع انرژي (بيشتر بدانيد )به فصل بوم شناسي، اضافه شده است.

· نام فصل ميكروب ها و... به بيماري وسلامتي تغيير ودراين فصل موضوع اعتياد وسلامتي اضافه شده است وپيوست ايدز در انتهاي اين فصل قرار گرفته است .

· در فصل هاي ديگر تغييرچنداني وجود ندارد.

 

تصحيح در شكل كتاب علوم زيستي چاپ 91

در شكل 1-2 كتاب علوم زيستي چاپ 91 جهت پيكان از آزمون فرضيه به سمت تجزيه و تحليل و نتيجه گيري درست است .

 

 

تغييرات كتاب هاي درسي زيست شناسي 91

تغييرات كتاب هاي زيست شناسي در چاپ 91 نسبت به چاپ 90

زيست شناسي و آزمايشگاه 1
صفحه	تغيير انجام شده	ملاحظات
2	جمله( تاكنون بيش از دو ميليون نوع...تا آخر جمله)حذف گرديد.
3	پاراگراف داراي هزار ميليارد نوع تصحيح شد .
18	زيرنويس شكل مژك هاي تريكودينا مژك هاي ناي خرگوش
26	شكل لان و پلاسموديوم اضافه شده است
32	در شكل 20-2 كلمه صاف برداشته شد ه است.
44	گاز هاي تنفسي مواد
45	ژله مانند نيمه جامد و تغيير جزئي متن
46	تغيير جزئي متن
49	شكل مقطع ساقه تصحيح شد
58	شكل لايه ها ي لوله گوارش اضافه و متن تغيير جزئي كرد .
60	شكل تعويض شد
64	متن پاراگراف اول تغيير داده شد .
68	در زير نويس شكل كيسه هاي هوايي كيسه هاي هوادار
80	در ستون سمت چپي ، پاي چپ پاها
81	ستون چپ،آخر توزيع خون در بافت ها ، تصحيح شده است .
84	بيشتر بدانيد اضافه شده است .
102	فعاليت 2-6 حذف شده است .
107	خوني كه به كپسول پلاسمايي كه به كپسول
119	بيشتر بدانيد اضافه شده است .

 

زيست شناسي و آزمايشگاه 2
صفحه	تغيير لحاظ شده	ملاحظات
8	درشكل 3-1 گلبول قرمز حذف شد.
35	متن مواد مخدر تغيير داده شد
40	تيترمراكز مغزي ديگر اضافه شد.
44	پاراگراف سوم – بيشتر انعكاس هاي نخاعي ،پاسخ هاي حركتي ...
62	نام عدسي هاي همگرا و واگرا جابجا شد .
64	بيشتر بدانيد اضافه شد. (بالا يا پائين ؟ )
65	فلش شكل تصحيح شد.
82	تغيير در متن هردو پاراگراف- براي خود تنظيم منفي هورمون گلوكاگون و خود تنظيم مثبت هورمون اكسي توسين اضافه شد.
86	پاراگراف دوم جمله غده ي تيروئيد هورمون هاي تيروئيدي (T3- T4 ) و كلسي تونين ترشح مي كند اضافه شده است .
87	جمله ي اول خذف شده است.
132	تغيير متن : در بسياري موارد در انتهاي ميتوز سيتوكينز آغاز مي شود .
141	سلول قطبي گوئيچه قطبي
143	متن فراواني سندرم داون تغيير داده شده است .
146	پاراگراف دوم – (با تقسيم سلول هاي خود و نيز ) حذف شد.
168	در فعاليت 4- 8 شماره 3 اضافه شد.اگر فرد Yy با فرد yy آميزش نمايد نتايج چگونه خواهد بود . همچنين بيشتر بدانيد به فعاليت 5- 8 تغيير داده شد و كادر سبز آن نيز برداشته شد. (متن اصلي كتاب گرديد)
219	زير نويس شكل تغيير داده شد است .
232	داودي زنبق

حذفيات كتاب زيست شناسي پيش دانشگاهي سال تحصيلي 1392- 1391

(بر اساس كتاب چاپ 1390)

1.     فعاليت چگونه مي توانيد ساخته شدن پروتئين را مدل سازي كنيد ؟ (صفحه 27 تا صفحه 29)

2.     بيشتر بدانيد لكه گذاري سادرن... (صفحه 36 تا 38)

3.     پاراگراف تهيه نقشه و توالي يابي ساير جانداران (صفحه 45)

4.     فعاليت مدل سازي آزمايش هاي مهندسي ژنتيك (صفحه 50 تا 52)

5.     فعاليت چگونه مي توان كواسروات ها را مدل سازي كرد؟ (از صفحه 63 تا 64)

6.     پارگرافكتاب هاي ديگر نيز داروين را تحت تاثير قرار دادند (صفحه 82)

7.     پارگراف داروين سرانجام در سال 1859 انديشه هاي خود را منتشر كرد ( صفحه 83)

8.     پارگراف انقراض منجر به جانشيني گونه ها شده است (صفحه 84)

9.     گوناگوني منقار سهره ها (همه صفحه99)

10.شكل 15-4 (صفحه 100)

11.فعاليت تجزيه و تحليل تغيير جمعيت مارمولك ها (صفحه 100و 101)

12.خود آزمايي صفحه 101

13.فعاليت رانش ژن را مدل سازي كنيد (صفحه 112و 113)

14.همه صفحه 141(پلي پلوئيدي درگندم)

15.صفحه 179 از پاراگراف دوم متن (آزمايشي كه درباره آواز...) تا آخر متن در صفحه 180

16.صفحه هاي 194 ،195،196و 197

17.صفحه 204پاراگراف سوم تا آخر صفحه (خلاصه واكنش هاي وابسته به نور فتوسنتز...)

18.بيشتر بدانيد بهداشت و زيست شناسي (صفحه 220)

19.بيشتر بدانيد تخمير صنعتي (صفحه 223،224،225 و 226)

20.كشف ويروس ها (صفحه 229 پارگراف اول، دوم وسوم)

21.رده بندي باكتري ها ، ويژگي هاي يوباكتري ها ، آركي باكتري ها ، ويژگي هاي آركي باكتري ها (صفحه هاي 238، 239، 240)

22.خود آزمايي صفحه 240

23.فعاليت تشخيص باكتري هاي بيماري زا (صفحه 248 و ادامه آن در صفحه 249)

24.صفحه 259 پاراگراف سوم از جمله براي اين كار دونيمه پوسته از هم جدا مي شوند ...تا آخر پاراگراف.

25.صفحه 263 پاراگراف آخر از جمله توليد مثل غير جنسي حدودا" تا 70 نسل ادامه دارد تا آخر صفحه

تبارزایی نخستی ها از دیدگاه ملکولی

در ادامه تبارزایی ( فیلوژنی ) نخستی ها ( پریمات ها ) از دیدگاه ملکولی آورده شده است.

امید است  مفید بوده و مورد استفاده قرار بگیرد.

ادامه نوشته

پاسخ به فعالیتهای زیست شناسی و آزمایشگاه (2)

ادامه نوشته

چند توصیه برای پیشگیری از ابتلا به سرطان

5 توصيه حياتي براي گريز از سرطان

 

سرطان در زمره ي بيماري هاي شايع شده ي اخير است. بسياري از افراد در سراسر جهان به انواع سرطان ها دچارند و شمار زيادي هم جان بر سر اين مرض نهاده اند. امكان دارد بارها اين شعار را شنيده باشيد كه «پيش گيري بهتر از درمان است.»

در هر جهت ما به شما تاكيد مي كنيم درباره ي 5 توصيه ي زير به منظور جلوگيري از ابتلا به انواع سرطان اندكي بينديشيد:

۱- از مصرف انواع توتون و تنباكو به شيوه هاي گوناگون خودداري كنيد. استعمال چنين موادي قطعا خطر ابتلا به سرطان را به دنبال دارد.

طبق  تحقيقي كه در يكي از دانشگاه هاي امريكا انجام شده، اين نتيجه به دست آمده است كه افزون بر 90 درصد از مرگ و ميرهاي ناشي از سرطان ريه مربوط به افراد سيگاري بوده است هر يك نخ سيگار شامل معادل 60 ماده ي سرطان زاست. ضمنا جرم ناشي از دود سيگار و پيپ، هم چون يك لايه ضخيم قهوه اي رنگ، ريه و مسيرهاي هوايي را مي پوشاند و همين لايه، مواد سرطان زا،را در خود نگه مي دارد و موجب بقاي آنها مي شود. سرطان هاي ريه، دهان و مري در افراد سيگاري بسيار شيوع دارد. چنانچه سيگاري هستيد، آن را ترك كنيد و در غير اين صورت از افراد سيگاري فاصله بگيريد، چرا كه پژوهش ها حاكي از آنند نزديك به 3 هزار تن غير سيگاري در سال به علت قرار گرفتن در معرض دود سيگار و در نتيجه ابتلا به سرطان ريه، جان مي بازند!

۲- رعايت يك برنامه غذايي سالم و متنوع را سرمشق خود قرار دهيد. پژوهشگران بر این باورند كه تقريبا 30 درصد از انواع سرطان ها با دانش تغذيه در ارتباط است. البته آنها تاكيد ورزيده اند كه انتخاب غذاهاي سالم و مغذي در برنامه ي روزانه ي غذايي به اين مفهوم نيست كه شما صد در صد در مقابل سرطان محافظت مي شويد، بلكه تغذيه اي درست و اصولي به شما ياري مي كند كه احتمال و خطر ابتلا به انواع سرطان را بكاهيد.

چند پيشنهاد:

تا حدي كه قادريد، از ميوه ها، سبزي ها و صيفي ها استفاده كنيد.4 تا 5 وعده ميوه ها و سبزي تازه در روز مصرف نماييد. از غلات و فرآورده هايي كه از آن به دست مي آيند، مثل  نخود، لوبيا، عدس و جز اينها سود بجوييد. از خوردن كلم، گل كلم، كاهو، كلم بروكلي و سويا غفلت نورزيد مطالعات حكايت از آن دارند كه مواد ياد شده خطر گرفتاري به سرطان هاي كولون و معده را به نحو موثري مي كاهند. مصرف چربي و مواد چرب را به حداقل برسانيد. تا سر حد امكان از چربي هاي گياهي استفاده كنيد در نظر داشته باشيد كه مصرف خوراكي ها و مواد خيلي چرب، احتمال ابتلا به سرطان ها رحم، روده و پروستات را مي افزايد.

۳- فعال و پرتحرك باشيد ورزش را از ياد نبريد تا پيوسته وزني طبيعي و بدني سالم داشته باشيد. انجام تمرينات ورزشي، نرمش و فعاليت بدني متناسب با سن و داشتن وزني طبيعي و ايده آل، نقش بسزايي را در جلوگيري از پيدايي سرطان به عهده دارد. با انجام فعاليت هايي از اين قبيل و مهار وزن خويش، قادر مي شويد از چاقي  و اضافه وزن كه منشا بسياري از امراض است، پيش گيري كنيد. تجربيات مزبور را مي توانيد هر دفعه به مدت 3 دقيقه و دستكم 4 بار در هفته انجام دهيد شما به راحتي مي توانيد با پياده روي و يا حتي راه رفتن در خانه  و حياط، به هدف مورد نظر دست يابيد.

۴- از اشعه مستقيم آفتاب و سایر اشعه های مضر دیگر دوري جوييد

يكي از شايع ترين و البته قابل پیشگیری ترين سرطان ها، سرطان پوست است. پرتو آفتاب يكي از دلايل عمده ي ابتلا به سرطان پوست شمرده مي شود وانگهي، قرار گرفتن در برابر اشعه ي مجهول (ايكس)، مواد راديواكتيو و مجاورت با مواد شيميايي به مدت طولاني هم بسيار موثر است.

سرطان پوست، قسمت هايي از پوست را كه بيشتر در معرض نور و اشعه ي آفتاب هستند، درگير مي كند،  مثل دستان، چهره، گوش ها، پيشاني و ساعد. اين گونه سرطان  چنانچه زود تشخيص داده شود به راحتي درمان شدني است بنابراين به نكات زير توجه نماييد:

تا آن جايي كه ممكن است بين ساعات 10 صبح تا 4 بعدازظهر كه اشعه ي فرابنفش به حداكثر مي رسد، از منزل خارج شويد و چنانچه ناچاريد، پوست دست و صورتتان را با دستكش و كلاه محافظت كنيد. بكوشيد روزهاي آفتابي در سايه ي درختان يا ساختمان‌ها راه برويد و به مدت طولاني در معرض آفتاب قرار نگيريد. از كرم هاي ضد آفتاب كه داراي عامل محافظتي نور آفتاب (اس پي اف) باشد، استفاده نماييد. لازم به يادآوري است كه اين شيوه ها صرفا مخصوص فصل تابستان نيست و پيوسته بايد مراقب پوست خود باشيد تا به سرطان پوست مبتلا نشويد.

۵- نسبت به تغييرات بدن خود حساس و آگاه باشيد: داشتن آگاهي و اطلاعات كافي درباره‌ي بخش هاي گوناگون بدن انسان و هم چنين نشانه هاي بارز امراض متفاوت و اهميت دادن به بدن و تندرستي، البته نه به اين معني كه نسبت به كوچك ترين مساله اي حساس و نگران شويم، قادر است در پيش گيري و مداواي به موقع بسياري از انواع سرطان به ما ياري كند.

همواره سالم و تندرست باشید

بارم جدید زیست شناسی پیش دانشگاهی

 

 

 بارم جدید کتاب زیست شناسی پیش دانشگاهی

پایانی اول	نمره	پایانی دوم	نمره
فصل اول	5/4	فصل اول	5/1
فصل دوم	5/3	فصل دوم	1
فصل سوم	3	فصل سوم	5/0
فصل چهارم	5/3	فصل چهارم	5/0
فصل پنجم	5/5	فصل پنجم	5/1
فصل ششم	-	فصل ششم	5/2
فصل هفتم	-	فصل هفتم	5/2
فصل هشتم	-	فصل هشتم	3
فصل نهم	-	فصل نهم	5/2
فصل دهم	-	فصل دهم	5/2
فصل یازدهم	-	فصل یازدهم	2
جمع	20	جمع	20

 

معرفی و طرز تهیه ی معرف های پراستفاده در آزمایشهای زیست شناسی

 

 

طرز تهیه	مورد استفاده	نام معرف
1/0  گرم پودر خشک +یک لیتر آب مقطر	رنگ آمیزی بافت های چوبی گیاهی	بلودو متیلن	1
3 گرم بلور ید + 6 گرم یدید پتاسیم +  cc 200 آب مقطر	بافت های جانوری و پارانشیم گیاهی	لوگول  ( ید یدوره)	2
14 گرم پودر کریستال ویله + cc100 الکل ایزوپروپیل 95/0 ← صاف کرده  ( هنگام کار تا 10 برابر رقیق شود)	رنگ آمیزی باکتری	کریستال ویوله	3
3/3 گرم پودر اورسئین  +  cc 100 اسید استیک غلیظ	مشاهده مراحل تقسیم میتوز وکروموزوم ها	استواورسئین	4
15/0 گرم پودر لیشمن +  cc100 الکل متیلیک ←  هسته گلبول های سفید، آبی رنگ دیده می شود.	رنگ آمیزی و مشاهده گلبول های سفید	رنگ لیشمن	5
یک گرم پودر کارمن زاجی+    cc100 آب مقطر ← بافت ها به رنگ قرمز دیده می شود.	پارانشیم گیاهی و دستجات آوند آبکش	کارمن زاجی	6
2 گرم پودر کارمن بدون زاج + cc 300 آب مقطر ← حرارت ملایم  ← آنقدر زاج سفید ( سولفات مضاعف آلومینیوم پتاسیم ) می افزاییم تا رنگ قرمز تیره گردد.← صاف می کنیم ← دوام بیشتر به روش بالا	پارانشیم گیاهی و دستجات آوند آبکش	کارمن ( بدون زاج )	7
2/0 گرم پودر گیمسا خشک + cc 100 الکل متیلیک ← هسته گلبول های سفید به رنگ بنفش در می آید.	رنگ آمیزی و مشاهده گلبول های سفید	گیمسا	8
یک گرم پودر گیمسا + cc 60 گلیسیرین + cc300   الکل متیلیک  ← در هاون خوب می ساییم . محلول را به مدت سه روز در هود 37 درجه نگه می داریم .	رنگ آمیزی و مشاهده گلبول های سفید	گیمسا  با ماندگاری  طولانی تر	9
یک لیتر سود 1/0 + cc 25 سولفات مس 3/0 ← در مجاورت محلول آبی پروتئین به رنگ بنفش در می آید.	شناسایی پروتئین ها	معرف بیوره	10
محلول (الف) :6/34 گرم سولفات مس متبلور + آب مقطر  ← حجم به cc 500 + یک یا دو قطره اسید سولفریک غلیظ محلول (ب ) : 77 گرم سود + 175 گرم تارتارات مضاعف سدیم پتاسیم ( نمک راشل ) +  cc 500 آب مقطر   در هنگام کار مقدار مساوی از دو محلول را با محلول گلوکز ترکیب کرده نتیجه به رنگ سبز در می آید.	شناسایی هیدرات های کربن                 ( قند ها )	معرف فهلینگ	11
محلول (الف) :2/17 گرم نیترات سدیم + 100 گرم کربنات سدیم بی آب ← حرارت ← با cc800 آّب← صاف کرده ← حجم به 850 سی سی برسد. محلول (ب) : 3/17 گرم سولفات مس + cc100 آب ← به محلول (الف) اضافه کرده ← حجم به یک لیتر برسد. معرف بندیکت با محلول گوکز رسوب آجری رنگ  می دهد.	شناسایی گلوکز	بندیکت	12

پریمات ها

پریمات ها (نخستی ها)

پریماتها(نخستی ها)
در صفحه ی ۵۳ زیست سال سوم در بحث مقایسه ی مغز مهره داران اسمی از پریمات ها برده شده و در زیر نویس نام لمور ذکر گردیده و دانش آموزان که با توجه به نقص کتاب های زیست ، رده بندی را نخوانده اند سردرگم می شوند.آنان خواستار توضیحات بیش تری راجع به پریمات ها و این که لمور چگونه موجودی است می شوند.آنچه به اختصار در ذیل می آید به منظور روشن شدن بحث است.
در اولین سطح رده بندی موجودات زنده را به ۵ گروه تقسیم می کنند.به موجب قرارداد نام اولین سطح رده بندی را فرمانرو یا سلسله می گویند.براین اساس موجودات زنده در اولین سطح رده بندی به فرمانروی باکتری ها ، آغازیان ، قارچ ها ، گیاهان و جانوران رده بندی می شوند.اگر هر یک از این گروه های بزرگ را به گروه های کوچکتر تقسیم کنیم به دومین سطح رده بندی می رسیم که نام آن شاخه است. سومین سطح رده بندی را رده ، چهارمین را راسته و سطوح بعدی را به ترتیب تیره ، جنس(سرده) و گونه می گویند.
حال جایگاه انسان در سطوح رده بندی چنین است:
فرمانرو جانوران – شاخه مهره داران – رده پستانداران – راسته نخستیان(پریمات ها) – تیره انسان نماها – جنس یا سرده انسان ها(Homo) – گونه بخرد(sapiens)
پریمات ها را به سه دسته تقسیم می کنند که عبارتند از لمورها ، میمون ها و آدمیان
لمورها ابتدایی ترین نخستی ها هستند.آنها جانورانی کوچک و ترسو بوده و دم درازی دارند.لکورها مانند میمون ها همه چیز خوارند و بر روی درختان در جنگل های ماداگاسکار زندگی می کنند.
میمون ها خود به دو دسته ی کوچکتر دم دار و بی دم تقسیم می شوند.میمون های دم دار از نظر طرز زندگی پیشرفته تر از لمورها هستند. بوزینه و میمون عنکبوتی نمونه هایی از این گروه هستند.در میمون های بی دم دست ها درازتر از پاهاست ولی پاها برای گرفتن اشیا مناسب است.ژیبون ، اورانگوتان ، شمپانزه و گوریل از میمون های بی دم هستند.
آدمیان به خاطر توانایی یادگیری فوق العاده ، هوشمندی ، قدرت تفکر ، داشتن بدن راست موقع حرکت ، پیشانی راست ، قابلیت سخن گویی ، داشتن مخ بزرگ و بسیار چین خورده از دیگر پستانداران متمایز هستند

مکانیسم های تنظیم بیان منحصر بفرد در پریمات ها

اگرچه توالی ژنوم انسان حدود 10 سال قبل مشخص شده است اما، دانستن توالی بدون دانستن عملکرد آن به طور کامل مؤثر نخواهد بود. جدیدترین مکانسیم تنظیم بیان ژن که شناسایی شده است، بر اساس عملکرد توالی های تکراری Alu بوده که در سراسر ژنوم انسان و همچنین پریمات ها پراکنده اند. مدت بسیاری از شناسایی این توالی های تکراری می گذرد اما، هنوز اطلاعات زیادی در ارتباط با عملکرد آن ها شناسایی نشده است. دانشمندان هم اکنون متوجه شده اند که عناصر Alu با مولکول های RNA دیگری به نام RNAهای غیر رمز کننده طویل (lncRNAs) همراه می شوند که تنظیم کننده تولید پروتئین ها می باشند. حضور این مولکول ها تنظیم کننده عمل صحیح ترجمه مولکول mRNA به تعداد مناسب پروتئین مربوطه می باشد. در صورت عدم تنظیم بیان ژن و کنترل تولید پروتئین، امکان ایجاد مشکلات سلولی و تکثیر بیش از حد سلول وجود دارد که در برخی موارد می تواند منجر به سرطان های مختلف شود.

به گفته آقای Maquat (پروفسور بیوشیمیدان و بیوفیزیکدان و رئیس مرکز زیست شناسی
RNA از مرکز پزشکی راشستر): زمانی تصور بر این بود که عناصر پرتکرار Alu جزء هتروکروماتین زائد (Junk) هستند اما امروزه با کشف lncRNAs و بررسی عملکرد آن ها به این نتیجه رسیده اند که این توالی ها برای تولید صحیح پروتئین بسیار مهم و ضروری هستند. برای تنظیم بیان و مقدار بیان صحیح ژن ها، فرآیند تولید پروتئین مرحله به مرحله تحت کنترل می باشد. برخی از این تنظیم ها در مرحله تولید پروتئین است و برخی دیگر در مرحله تولید mRNA می باشند. بسیاری از تحقیق ها و بررسی ها برای مهار کردن بیماری ها روی کنترل تنظیم بیان ژن در مرحله تولید mRNA معطوف شده است. با شناسایی این مسیر کنترلی جدید از طریق توالی های Alu، راه دیگری برای بررسی های کنترلی بیماری ها باز شده است. این دانشمندان متوجه شده اند که عناصر Alu و lncRNAs باهم همکاری کرده و باعث پیش برد فرآیندی به نام SMD (Staufen 1-mediated mRNA decay) می شوند. فرآیند SMD باعث می شود تا مولکول های mRNA پس مدت زمان معینی که منجر به تولید مقدار لازم پروتئین در سلول شده اند، از بین رفته و تخریب شوند. با انجام این عمل سلول دچار مشکل تولید پروتئین اضافه نخواهد شد. عناصر Alu و lncRNAs باعث متصل شدن پروتئین Staufen-1 به مولکول های mRNA می شوند. پروتئین Staufen-1  با کمک پروتئین تنظیمی دیگری به نام UPF1 باعث می شود تا مولکول mRNA پس از اتمام ترجمه تخریب شود و دیگر قادر نباشد تا مرحله جدیدی از ترجمه را آغاز کند.

سوالات فرادانشی از کتاب زیست و آزمایشگاه (2)از فصل 6 تا آخر

سوالات فرادانشی از کتاب زیست شناسی سال سوم تجربی فصل 6 تا ۱۱

ادامه نوشته

سوالات فرادانشی از کتاب زیست شناسی و آزمایشگاه(2)- فصل یک تا پنج

سوالات فرادانشی زیست شناسی سال سوم تجربی

ادامه نوشته